หนังสือแหล่งเรียนรู้ป่าโคกเปราะ
โรงเรียนบ้านกันโทรกประชาสรรค์

ตำบลปราสาท อำเภอขุขันธ์ จังหวัดศรีสะเกษ

คำนำ

ป่าโคกเปราะเป็นแหล่งเรียนรู้สำคัญของชุมชนบ้านกันโทรก ตำบลปราสาท อำเภอขุขันธ์ จังหวัดศรีสะเกษ ที่สะท้อนความสัมพันธ์ระหว่างทรัพยากรธรรมชาติ ศาสนา วัฒนธรรม และวิถีชีวิตของชุมชนท้องถิ่น การจัดทำหนังสือเล่มนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อรวบรวมองค์ความรู้เกี่ยวกับป่าโคกเปราะ เพื่อใช้เป็นสื่อประกอบการเรียนรู้ของนักเรียน ครู และประชาชนทั่วไป

สารบัญ

บทที่ 1 ความเป็นมาของป่าโคกเปราะ

บทที่ 2 สภาพทั่วไปของพื้นที่

บทที่ 3 ทรัพยากรธรรมชาติและระบบนิเวศ

บทที่ 4 ประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมท้องถิ่น

บทที่ 5 ศูนย์ปฏิบัติธรรมป่าโคกเปราะ

บทที่ 6 ฐานการเรียนรู้ในป่าโคกเปราะ

บทที่ 7 การจัดการเรียนรู้ของโรงเรียน

บทที่ 8 ภูมิปัญญาท้องถิ่น

บทที่ 9 แนวทางการอนุรักษ์และพัฒนา

บทที่ 10 สรุปองค์ความรู้และคุณค่าของแหล่งเรียนรู้

บทที่ 1 ความเป็นมาของป่าโคกเปราะ

ป่าโคกเปราะตั้งอยู่ในเขตชุมชนบ้านกันโทรก ตำบลปราสาท อำเภอขุขันธ์ จังหวัดศรีสะเกษ เป็นพื้นที่ป่าชุมชนที่ชาวบ้านร่วมกันอนุรักษ์และใช้ประโยชน์อย่างเหมาะสม ภายในพื้นที่มีการพัฒนาเป็นเส้นทางศึกษาธรรมชาติและศูนย์ปฏิบัติธรรมสำหรับการเรียนรู้ด้านสิ่งแวดล้อมและคุณธรรม

ป่าแห่งนี้มีบทบาทเป็นแหล่งเรียนรู้ของโรงเรียนบ้านกันโทรกประชาสรรค์ โดยใช้เป็นห้องเรียนธรรมชาติสำหรับการศึกษาระบบนิเวศและวัฒนธรรมท้องถิ่น

บทที่ 2 สภาพทั่วไปของพื้นที่

บ้านกันโทรกตั้งอยู่ในตำบลปราสาท อำเภอขุขันธ์ จังหวัดศรีสะเกษ ซึ่งเป็นพื้นที่ที่มีความหลากหลายทางวัฒนธรรมและมีประชากรส่วนใหญ่เป็นชาวไทยเชื้อสายเขมร

ลักษณะภูมิประเทศเป็นที่ราบสลับพื้นที่ป่าไม้ มีทรัพยากรธรรมชาติที่เอื้อต่อการดำรงชีวิตและการประกอบอาชีพด้านเกษตรกรรม

บทที่ 3 ทรัพยากรธรรมชาติและระบบนิเวศ

ป่าโคกเปราะเป็นแหล่งรวมพันธุ์ไม้พื้นถิ่นและพืชสมุนไพรหลากหลายชนิด

องค์ความรู้ที่สามารถศึกษาได้ ได้แก่

ความหลากหลายทางชีวภาพ
ระบบนิเวศป่าชุมชน
การอนุรักษ์พันธุ์ไม้พื้นเมือง
การปลูกหวายและการใช้ประโยชน์จากทรัพยากรป่าไม้
การอนุรักษ์ดินและน้ำ
บทที่ 4 ประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมท้องถิ่น

ตำบลปราสาทมีความสัมพันธ์กับอารยธรรมขอมโบราณ โดยมีโบราณสถานสำคัญคือปราสาทตาเล็ง ซึ่งเป็นปราสาทหินศิลปะขอมแบบปาปวน สร้างขึ้นในช่วงพุทธศตวรรษที่ 16-17 และมีอายุประมาณ 1,000 ปี

ปราสาทตาเล็งเป็นหลักฐานสำคัญที่แสดงถึงความรุ่งเรืองของอารยธรรมขอมในพื้นที่อีสานใต้ และเป็นศูนย์รวมความศรัทธาของชุมชนในปัจจุบัน

บทที่ 5 ศูนย์ปฏิบัติธรรมป่าโคกเปราะ

ภายในป่าโคกเปราะมีศูนย์ปฏิบัติธรรมซึ่งใช้เป็นสถานที่จัดกิจกรรมทางพระพุทธศาสนา

กิจกรรมสำคัญ ได้แก่

ปฏิบัติธรรม
อบรมคุณธรรมจริยธรรม
ค่ายคุณธรรมสำหรับนักเรียน
กิจกรรมอนุรักษ์ป่า

ศูนย์ปฏิบัติธรรมช่วยส่งเสริมให้เยาวชนเรียนรู้การดำรงชีวิตตามหลักธรรมทางพระพุทธศาสนา

บทที่ 6 ฐานการเรียนรู้ในป่าโคกเปราะ
ฐานศึกษาธรรมชาติ
ฐานอนุรักษ์และส่งเสริมการปลูกหวาย
ฐานพรรณไม้และสมุนไพร
ฐานคุณธรรมและปฏิบัติธรรม
ฐานประวัติศาสตร์ท้องถิ่น
ฐานวัฒนธรรมไทยเชื้อสายเขมร
บทที่ 7 การจัดการเรียนรู้ของโรงเรียน

โรงเรียนบ้านกันโทรกประชาสรรค์นำป่าโคกเปราะมาใช้เป็นแหล่งเรียนรู้นอกห้องเรียน

กิจกรรมที่ดำเนินการ ได้แก่

การศึกษาภาคสนาม
การสำรวจพรรณไม้
การศึกษาประวัติศาสตร์ท้องถิ่น
การจัดทำโครงงาน
การใช้เทคโนโลยีดิจิทัลในการรวบรวมข้อมูล
บทที่ 8 ภูมิปัญญาท้องถิ่น

ชุมชนบ้านกันโทรกมีภูมิปัญญาที่สืบทอดมาอย่างยาวนาน เช่น

การใช้สมุนไพรพื้นบ้าน
การจักสานจากวัสดุธรรมชาติ
ภาษาเขมรถิ่นไทย
ประเพณีและพิธีกรรมท้องถิ่น
บทที่ 9 แนวทางการอนุรักษ์และพัฒนา

แนวทางการพัฒนาแหล่งเรียนรู้ประกอบด้วย

การอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ
การส่งเสริมการมีส่วนร่วมของชุมชน
การใช้เทคโนโลยีดิจิทัลเพื่อจัดเก็บข้อมูล
การพัฒนาเส้นทางศึกษาธรรมชาติ
การสร้างเครือข่ายการเรียนรู้กับหน่วยงานต่าง ๆ
บทที่ 10 สรุป

ป่าโคกเปราะเป็นแหล่งเรียนรู้ที่มีคุณค่าทั้งด้านธรรมชาติ ศาสนา ประวัติศาสตร์ และวัฒนธรรมท้องถิ่น ช่วยส่งเสริมให้นักเรียนและประชาชนได้เรียนรู้จากประสบการณ์จริง เกิดความรักและความภาคภูมิใจในท้องถิ่น รวมทั้งมีจิตสำนึกในการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและมรดกทางวัฒนธรรมให้คงอยู่สืบไป

เอกสารอ้างอิง
องค์การบริหารการพัฒนาพื้นที่พิเศษเพื่อการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน (DASTA) เรื่อง ปราสาทตาเล็ง
เอกสารโครงการศึกษาประวัติศาสตร์ชุมชนจังหวัดศรีสะเกษ
ข้อมูลชุมชนตำบลปราสาท อำเภอขุขันธ์ จังหวัดศรีสะเกษ
ข้อมูลภาคสนามจากแหล่งเรียนรู้ป่าโคกเปราะ