ปะกำ บ้านประอาง คือมรดกทางวัฒนธรรมและภูมิปัญญาการเลี้ยงช้างโบราณของชาวกูย (ส่วย) ที่บ้านประอาง ตำบลปราสาทเยอ อำเภอไพรบึง จังหวัดศรีสะเกษ ซึ่งเกี่ยวข้องกับเชือกปะกำศักดิ์สิทธิ์ และความเชื่อเรื่องผีปะกำอันเป็นที่เคารพสักการะของหมอช้าง [1, 2, 3, 4]
ความสำคัญของปะกำ บ้านประอาง
- เชือกปะกำ: บ่วงบาศสำคัญที่ทำด้วยหนังควาย/หนังกระบือ ใช้คล้องช้างป่าในอดีต ถือเป็นวัตถุที่มีครูและมีความศักดิ์สิทธิ์สูงสุด
- ผีปะกำ: สิ่งศักดิ์สิทธิ์และวิญญาณบรรพบุรุษที่ชาวกูยเลี้ยงช้างเคารพนับถือ เชื่อว่าคุ้มครองปกป้องหมอช้างและโขลงช้างให้อยู่เย็นเป็นสุข
- พิธีกรรมท้องถิ่น: มีพิธีทางความเชื่อ เช่น พิธีเซ่นไหว้ศาลปะกำหรือพิธีฝั้นเชือกปะกำ ที่สืบทอดกันมาหลายชั่วอายุคนในชุมชน